Unesco Dünya Miras Alanları Listesi ve Kriterleri

Unesco Dünya Kültür Mirası

Bütün insanlığın ortak mirası olarak kabul gören evrensel değerlere sahip kültürel ve doğal varlıkları dünyaya tanıtmak, toplumda söz konusu evrensel mirasa sahip çıkacak bilinci oluşturmak ve çeşitli nedenlerle tahrip olan, yok olan kültürel ve doğal değerlerin korunması için gerekli işbirliğini oluşturmak amacıyla kurulan Komitenin belirlediği alanlar aşağıda sıralanmıştır.

Aşağıda Dünya Miras Komitesi'ne üye olan 21 ülkenin bir listesi;

Amerika Birleşik Devletleri

  • Avustralya
  • Bahreyn
  • Barbados
  • Brezilya
  • Çin
  • Fas
  • Güney Kore
  • İspanya
  • İsrail
  • İsveç
  • Kanada
  • Kenya
  • Küba
  • Madagaskar
  • Mauritius
  • Mısır
  • Nijer
  • Peru
  • Tunus
  • Ürdün

İstatistikler

Dünya Miras Listesi'nde Nisan 2009 itibariyle 186 ülkeden 689'u kültürel, 176'sı doğal ve 25'i karma olmak üzere Dünya Miras Komitesi tarafından belirlenen 890 Dünya mirası vardır.

Liste, her yıl yeni adayların listeye alınması ve yeni ülkelerin anlaşmayı imzalamasıyla büyümektedir. Şu an 186 ülkeden 166 miras listede yer almayı beklemektedir.

En çok dünya mirası olan ülke İtalya'dır (43). Ayrıca en çok kültürel mirası olan ülke İtalya (40), en çok doğal mirası olan ülke Avustralya (11), en çok karma mirası olan ülkeler ise Çin ve Avustralya'dır (4).

İlk Dünya Mirasları

İlk dünya mirasları 1978 yılında ilan edilmiştir. Aşağıda onların bir listesi yer alır.

  • L'Anse aux Meadows Milli Tarih Siti, Kanada
  • Nahanni Milli Parkı, Kanada
  • Tarihi Quito Şehri, Ekvador
  • Galapagos Adaları, Ekvador
  • Simen Dağları Milli Parkı, Etiyopya
  • Lalibela'daki Dağa Oyulmuş Kiliseler, Etiyopya
  • Aachen Katedrali, Almanya
  • Tarihi Krakow Şehri, Polonya
  • Wieliczka Tuz Madeni, Polonya
  • Gorée Adası, Senegal
  • Mesa Verde Milli Parkı, ABD
  • Yellowstone Milli Parkı, ABD
  • Kapadokya ve Göreme Milli Parkı (1985)
  • Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (1985)
  • İstanbul'daki Tarihi Yerler (1985)
  • Hattuşaş: Hitit Başkenti (1986)
  • Nemrut Dağı (1987)
  • Pamukkale ve Hierapolis Milli Parkı (1988)
  • Ksantos-Letoon (1988)
  • Tarihi Safranbolu Şehri (1994)
  • Truva (antik şehir) (1998)
  • Edirne Selimiye Camii (2011)
  • Çatalhöyük Neolithic Site (2012)
  • Karain Mağarası (1994)
  • Sümela Manastırı (Meryem Ana Manastırı) (2000)
  • Alahan Manastırı (2000)
  • Aziz Nikolaos Kilisesi (2000)
  • Harran ve Şanlıurfa (2000)
  • Urartuların Ahlat Mezarlığı ve Osmanlı Hisarı (2000)
  • Kalesi ve Surları Diyarbakır (2000)
  • Selçuklu Kervansarayları Denizli ile Doğubeyazıt arasında (2000)
  • Konya-Selçuklu Medeniyeti (2000)
  • Alanya (2000)
  • Mardin Kültürel Peyzaj (2000)
  • Efes (2012)
  • Bursa ve Cumalıkızık Erken Osmanlı kentsel ve kırsal yerleşim (2000)
  • St.Paul Kilisesi, St.Paul 'u çevreleyen tarihi eserler(2000)
  • İshak Paşa Sarayı (2000)
  • Kekova (2000)
  • Güllük Dağı-Termessos Milli Parkı (2000)
  • Arkeolojik Site Afrodisias (2009)
  • Antik Kentler Likya Medeniyeti (2009)
  • Arkeolojik Site Sagalassos (2009)
  • Arkeolojik Site Perge (2009)

Türkiye'deki Dünya Mirasları

Aday Gösterilenler (22)

Türkiye’de ve Dünya’da "UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi" Kriterleri

Dünya Miras Listesi'nde yer alma ölçütleri düzenli olarak güncellenmektedir ancak listede yer alan her varlığın aşağıdaki ölçütlerden en az birine uyması ve özgün olması beklenir:

Kültürel miraslar için

1: yaratıcı insan dehasının ürünü olması

2: belli bir zaman diliminde veya kültürel mekanda, mimarinin veya teknolojinin, anıtsal sanatların gelişiminde, şehirlerin planlanmasında veya peyzajların yaratılmasında, insani değerler arasındaki önemli etkileşimi göstermesi

3: kültürel bir gelenek veya yaşayan ya da kayıp bir uygarlığın tek veya en azından istisnai tanıklığını yapması

4: insanlık tarihinin bir veya birden fazla anlamlı dönemini temsil eden yapı tipinin ya da mimari veya teknolojik peyzaj topluluğunun değerli bir örneğini sunması

5: bir veya daha fazla kültürü temsil eden geleneksel insan yerleşimine veya toprağın kullanımına ilişkin önemli bir örnek sunması ve özellikle bu örneğin, geri dönüşü olmayan değişimlerin etkisiyle dayanıklılığını yitirmesi

6: istisnai düzeyde evrensel bir anlam taşıyan olaylar veya yaşayan gelenekler, fikirler, inançlar veya sanatsal ve edebi eserlerle doğrudan veya maddeten bağlantılı olması

Doğal miraslar için

1: doğanın bir harikasına veya eşsiz bir güzelliğe ve estetik öneme sahip doğal alanlar olması

2: yaşamış canlıların kalıntıları, devam eden jeolojik olaylar ve yer şekillerinin gelişimi gibi dünyanın doğal tarihine ilişkin eşsiz önemde bilgilere sahip olması

3: ekolojik ve biyolojik olarak hâlâ bozulmamış bir karasal, denizel veya tatlı su ekosistemine veya önemli hayvan ve bitki topluluklarına ev sahipliği yapması

4: özellikle tehlikedeki veya bilim açısından önemli bir biyolojik çeşitililik için en önemli ve en belirgin doğal habitatlara ev sahipliği yapması

Mirasların Korunması

1954 yılında Mısır hükümeti Asvan Barajı'nın inşası sırasında Abu Simbel tapınağını kurtarmak için küresel bir çalışma başlatıldı. Bu çalışmayla tapınak parça parça sökülerek daha yüksek olan yeni yerine taşındı.

Proje 80 milyon $'a mâl oldu. Bu paranın yarısı ise başka ülkeler tarafından sağlandı. Ve bu proje başarıya ulaştı. Bugün ise Venedik, Mohenjodaro ve Borobudur Tapınağı ile ilgili kurtarma projeleri düşünülüyor. Bu bölgeleri kurtarma görevi UNESCO ve ICOMOS'a düşüyor.

Tehlikedeki Miraslar

Dünya miraslarının bir kısmı listeden çıkarılmalarına yetecek kadar bozulur veya adaylık dosyasında öngörülen önlemleri zamanında alamazlarsa listeden çıkarılabilirler. Listeden çıkarılmaya aday olan miraslar ise tehlikedeki miras sayılır. Şu an 31 tehlikedeki dünya mirası mevcuttur.